Relixión, obsesións e riquezas
Newton entregouse á teoloxía cristiá co mesmo fervor insomne que xa puxera coa alquimia. Negou a divinidade de Cristo e a do Espírito Santo, achegándose a herexía arriana.
A comezos do século IV, Arrio, asceta e presbítero de Alexandría, iniciara unha rebelión contra a doutrina da Trinidade. As súas ensinanzas dicían que só Deus é completamente divino e inmutábel, que o Fillo fora creado e que era subordinado ao Pai. Por culpa desta herexía, Arrio foi excomungado e desterrado, así como queimados os seus escritos. Porén, no tempo de Newton, mil anos máis tarde, o arrianismo estaba experimentando unha resurrección clandestina. Tanto na alquimia coma na teoloxía, Newton valoraba o segredo na mesma medida que os filósofos de Londres o repudiaban. Non había nada de ciencia pública aquí, senón encontros con confidentes anónimos e intercambio de manuscritos de irmandades secretas. Polo feito de trasladar os seus argumentos sobre o papel, Newton cometía un delito que, se saía á luz, podíalle custar o seu posto e mesmo a liberdade.
Case ao final da súa vida, só unhas poucas persoas o sabían, e entre elas William Whiston, o seu sucesor na cátedra Lucasiana de Cambridge. O propio Whiston sería despoxado da cátedra e procesado por herexía por facer público o seu arrianismo. Herdara o cargo grazas á protección de Newton, pero logo este rexeitou o seu ingreso na Royal Society porque –segundo cría Whiston– “eles non se atrevían elixir un herexe”. Whiston dixo do seu protector: “Tiña o temperamento máis asustadizo, cauto e desconfiado que coñecín na miña vida”. Newton consideraba a doutrina da Trinidade non só un erro, senón un pecado. Así o afirmaba coa ira da súa teoloxía. Para Newton, ese pecado de idolatría, segundo el, era o peor dos crimes.
As obsesións de Newton nos seus últimos anos decepcionaron, en certa medida, á modernidade. Newtonianos posteriores chegaron a consideralas tan problemáticas como a súa busca da alquimia e das profecías bíblicas, aínda que non exactamente polas mesmas razóns. Xusto no momento en que a ciencia empezaba a establecerse como unha institución inglesa, Newton transformouse nun autócrata. Depurou á Royal Society de todo canto quedaba de Hooke. Obtivo o mando sobre o observatorio e arrebatou a Flamsteed a obra á que o astrónomo dedicara toda a súa vida: un amplo catálogo de estrelas. Flamsteed, chamado a comparecer ante Newton, dixo: “Queixeime entón de que Halley imprimira o meu catálogo sen eu ter noticia diso, e de que fora despoxado dos froitos do meu labor. Despois de dicirlle isto, o presuntuoso Newton marchou lanzándome desagradables insultos”.
O propio Newton, por outra banda, fíxose rico, primeiro como inspector da Casa da Moeda e logo, a partir de 1700, como director. Vivía nunha casa en Jermyn Street, mercou luxoso mobiliario, na súa totalidade de cor carmesí. A súa teima por esa cor levábao ao extremo de ter todo o seu ambiente de cor carmesí. Contratou criados e convidou á súa sobriña, Catherine Barton, de vinte anos, filla da súa media irmá, para que vivira con el, en calidade de ama de chaves. Media década despois, Catherine se convertiría na amante do xefe de Newton, o conde Montagu de Halifax. Houbo faladurías de que esta conexión Newton-Catherine-Halifax facilitara o nomeamento de Newton para a Casa da Moeda. Voltaire difundiría a máis famosa destas murmuracións:“ O cálculo infinitesimal e a gravitación non servirían de nada sen unha sobriña bonita” (“Lettres Philosophiques, carta 21”). Halifax morreu en 1715 e deixoulle a Catherine Barton un legado de máis de 20.000 libras: “Pola súa excelente conversación”, maliciosamente escribiu Flamsteed.