Xisco Feijoo, artista: “A música tradicional é digna por si mesma, non precisa de grandilocuencias”

O Pazo da Cultura de Narón recibe este sábado a un artista que soubo ler a tradición galega desde o futuro. Xisco Feijoo chega co seu formato máis ambicioso, “Sinfónico”, onde a pandereta e a voz de aldea se abrazan coa sofisticación dunha orquestra. Un espectáculo que non só é música, senón un acto de orgullo e vangarda.

Como artista pasou da intimidade da pandereta á inmensidade dunha orquestra. En que momento sentiu que a tradición galega “precisaba” este traxe de gala sinfónico?

A música tradicional galega xa é digna por si mesma e non precisa de “grandilocuencias” para ser valorada. Esta evolución naceu máis ben dunha necesidade persoal de buscar novas fórmulas expresivas e da influencia que tiven dende neno polas sonoridades das cordas que escoitaba o meu pai. Tras unha proba este verán co produtor Juan Eiras, vin que a orquestración non ocultaba nin minoraba a esencia da nosa música.

Como foi o proceso de “tradución”? Resúltalle difícil facer que unha sección de violíns entenda o swing ou o “atranque” dunha muiñeira?

Non é un traballo sinxelo, xa que require tempo, paciencia e xenerosidade para traballar con instrumentistas que están máis afeitos á partitura que á improvisación. Tivemos a sorte de contar con Manuel Villar e Juan Eiras, que coñecen ben o mundo tradicional e souberon guiar aos músicos no ataque, na interpretación e na dinámica para que a música non perda esa esencia de foliada e as ganas de ser bailada. Para un músico tradicional, entrar nestes “xardíns” académicos pode ser abrumador, pero o traballo do produtor musical foi clave para que o rigor da orquestra de cámara de Valga non matase a forza do folclore.

A súa proposta rompe coa imaxe austera do tradicionalista. Considera o sinfónico unha ferramenta para demostrar que a nosa música non ten teitos nin etiquetas?

O obxectivo é aderezar a música con novas sonoridades tímbricas sen que iso signifique que a necesite para ser máis digna. Trátase de explorar xéneros; xa o fixen co folk clásico e con sons máis contemporáneos, e agora buscamos que todos os elementos sonen como un só dentro desta nova potencia.

Como logra que o recendo a terra e a “foliada” non se perdan entre tanta partitura e rigor académico?

Grazas a un estudo moi serio das formas melódicas, ritmos e repeticións que provoca a danza. O segredo está en respectar as estruturas para que a esencia non se vexa afectada, incorporando ademais elementos puramente tradicionais no espectáculo como o baile e a percusión.

O Pazo da Cultura é un auditorio cunha sonoridade impecable. Como se sente ao traer un despregamento sinfónico a un escenario que permite apreciar cada matiz das cordas e, á vez, o golpe seco da pandereta?

É un reto abrumador pero emocionante. Ao ser un espazo tan grande, imos utilizar un formato “semiacústico” cun estudo de son e luces moi preciso para que os instrumentos de percusión non “coman” a sonoridade da orquestra de cámara. Buscamos un equilibrio case perfecto entre o grupo de pandereteiras, un pianista, un acordeón, a orquesta de cámara de Valga, dirixida por Manuel Villar, os bailaríns e eu.

Narón e toda a comarca de Ferrolterra teñen unha conexión moi forte coa música de raíz. Sente vostede unha responsabilidade extra ao presentar este formato “culto” ante un público que coñece tan ben a orixe destas cancións?

É unha responsabilidade que afronto con ganas de que os equilibrios acaden a perfección. O espectáculo contará coa presenza de dez pandereteiras (o grupo Adeo), percusión tradicional de toda Galicia e baile, para que o público que coñece a raíz sinta que todo o conxunto mantén a súa alma.

Despois de encher auditorios con este formato, que lle queda por explorar? Hai volta atrás á pandereta solitaria cando un xa ten probado esta potencia sonora enriba dos escenarios?

Sempre hai volta atrás; unha cousa non está reñida coa outra. Sigo combinando estes grandes formatos co meu espectáculo “Traede Ferrallada”, onde toco percusión de xeito moi sinxelo e interactúo co público, incluso lles pido que se animen a tocar comigo. É como vivir nunha gran vila pero sen esquecer volver á aldea para estar nunha veiga; a miña aldea son a pandereta e a percusión pura.